ሕ ገ ክ ራ ሲ

“To take an example, therefore, from a very trifling manufacture; but one in which the division of labour has been very often taken notice of, the trade of the pin-maker; a workman not educated to this business (which the division of labour has rendered a distinct trade), nor acquainted with the use of the machinery employed in it (to the invention of which the same division of labour has probably given occasion), could scarce, perhaps, with his utmost industry, make one pin in a day, and certainly could not make twenty.  But in the way in which this business is now carried on, not only the whole work is a peculiar trade, but it is divided into a number of branches, of which the greater part are likewise peculiar trades. One man draws out the wire, another straights it, a third cuts it, a fourth points it, a fifth grinds it at the top for receiving the head; to make the head requires  two or three distinct operations; to put it on, is a peculiar business, to whiten the pins is another; it is even a trade by itself to put them into the paper; and the important business of making a pin is, in this manner, divided into about eighteen distinct operations,  which, in some manufactories, are all performed by distinct hands, though in others the same man will sometimes perform two or three of them. I have seen a small manufactory of this kind where ten men only were em-ployed, and where some of them consequently performed two or three distinct operations. But though they were very poor, and therefore but indifferently accommodated with the necessary machinery, they could, when they exerted themselves, make among them about twelve pounds of pins in a day. There are in a pound upwards of four thousand pins of a middling size. Those ten persons, therefore, could make among them upwards of forty-eight thousand pins in a day. Each person, there-fore, making a tenth part of forty-eight thousand pins, might be considered as making four thousand eight hundred pins in a day. But if they had all wrought separately and independently, and without any of them having been educated to this peculiar business, they certainly could not each of them have made twenty, perhaps not one pin in a day; that is, certainly, not the two hundred and fortieth, perhaps not the four thousand eight hundredth part of what they are at present capable of performing, in con-sequence of a proper division and combination of their different operations. [48]“

እነ እዚኽ እና መሰል ማብራሪያዎች እንደ እሚያስረዱን ፤ የሰው ሰብዓዊነት መገለጫ የሆነው ፤ በተለያዩ ግለሰቦች ዘንድ ያለ የሞያ ልዩነት እና ልዩ ልዩ የሞያ ደረጃዎች  በሌሎች ልዩ የሰው ልጅ ሰብዓዊ እና ማሕበራዊ ባሕሪያቱ ታግዘው ፤ አንድ መልካም የእሚባልን ነገር ለማምረት በእሚቀናጁበት ግዜ ፤ መርፌ ቁልፍን የማምረትን ኺደት እንደ ምሳሌ ብንወሰድ ፤ ሰው በሞያ ክፍፍል አግባብ ሲደራጅ ፤ በነጠላ ከእሚያመርተው በላይ እስከ 240 እጥፍ የማምረት አቅሙ እንደ እሚጨምር ያሳያል ።

እነ እዚኽ ፦ ልዩ የሆኑ የሰው ልጆች ፤ ከግዜ አመጣሽ ልዩነቶች ( ኃይማኖት ፣ ኃብት ፣ የውልደት አከባቢ ፣ ጎጥ ፣ የሆነ ቋንቋ ተናጋሪነት ) ላይ ያልተመሠረቱት እና በተፈጥሮዋዊ ሰብዓዊ ልዩነቶች (ዘር ፣ የቆዳ ቀለም ፣ ቁመት ፣ ወዘተ) የእማይገደቡት እንደ የተለያዩ ክህሎቶች እና የመደረጀት ያሉት ሰብዓዊ ባሕሪያት ፤ ሰውን የማሕበረሰብ ወይንም የሐገር የግንባታ አህድ አድርገውታል ።

እንደ ሰው ፤ የማሕበረሰብ አህድ የአደረገንን ባሕሪ በአንላበስ ወይንም ሰዎች ከሌላ ሰው የእሚፈልጉት እና ሌላው ሰውም ከእነርሱ የእሚፈልገው ነገር በአይኖር ፤ ኹላችንም ከማንም ምንም ሳንፈልግ እና ለማንም ምንም ሳንሰጥ ፤ ከተወለድንበት አንስተን እስከ እምንሞት ድረስ አየሩን ብቻ እየማግን ወይንም ፍላጎታችንን ኹሉ በግል ጥረታችን ብቻ በሟሟላት መኖር ብንችል ኖሮ ሐገር አይኖርም ነበር ።

አስተሳስሮ ሐገር የእሚያደርገን ገመድ ሰብዓዊነታችን በመሆኑ ፤ የማሕበረሰባችን ወይንም የማንኛውም ሰዋዊ ተቋም መሠረት ሰብዓዊነታችን መሆኑ ወይንም ሰዎች ፣ ግለሰቦች ፣ ዜጎች ፤ ሐገርን ጨምሮ የማንኛውም ሰብዓዊ ተቋም አህድ መሆናቸው ምንም የእማያጠያይቅ ነው።

 እንደ ግለሰቦች ፤ የፍላጎታችን መብዛት እና ያንንም ፍላጎት ማርካት የእሚችሉ ብዙ ክህሎቶች ባለቤት ፍጥረት መሆናችን የሐገር ፣ የብሔር ፣ Nation or Polity መገንቢያ አህድ አድርጎናል ፤ ይኽ ብቸኛ የሐገር ማስተሳሰሪያ ገመድ ደግሞ የግለሰቦች እንጂ ፤ የቤተሰብ ፣ የጎሳ ወይንም የነገድ ባሕሪ ባለ መሆኑ ፤  ሐገርን የእሚፈጥረው የዜጎች ትስስር እንጂ የማንኛውም ቡድን ትስስር አይደለም ።

የዓለም ማሕበረ ኢከነሚ (The Global Political Economy) በሰዎች ወይንም በግለሰቦች ፍላጎት እና ክህሎት ዙሪያ ይሽከረከራል።

ከእዚኽም የተነሳ ፤ በዘልማድ ፤ ሐገር ማለት የቤተሰብ ወይንም የጎሳ ወይንም የነገድ  ፣ ወዘተ ፤ ስብስብ ነች ማለት ብንችልም ፤ ዞሮ ዞሮ እነ እዚኽ አደረጃጀቶች ራሳቸው በግለሰቦች ሰብዓዊ ባሕሪያት ላይ የተመሠረቱ በመሆናቸው እና ፋይዳቸውም ሆነ መነሻቸው ግለሰባዊ የሰዎችን ፍላጎት በግለሰባዊ ሰብዓዊ ባሕሪ የእሚነዱ በመሆኑ ፤ እርግጥኛ የሆነው የማሕበረሰብ ወይንም የሐገር አወቃቀር መግለጫ ፤ ማሕበረሰብ ወይንም ሐገር የሰዎች ስብስብ ነች ወይንም ግለሰብ የማሕበርሰብ/የሐገር አህድ ነው የእሚለው ነው ።

አርስታትል እንደ እዚኽ ይላል ፦

“የብዙ ነገሮች ውህድ እንደ ሆነ እንደ ማንኛውም ነገር ፤ ሐገር (መንግሥት ፥ ብሔራዊው) አንድ ውህድ ነው ፤ ተዋህደው የመሠረቱትም ዜጎቹ ናቸው።”

“But a state is a composite, like any other whole made of many parts; these are citizens who compose it. [1]”

ሰው በባሕሪው ፤ አየር ላይ ወይንም ውኃ ውስጥ ሰአይሆን ፤ እንደ መሬት ያለ ጠጣር ነገር ላይ ብቻ ስለ ሆነ መኖር የእሚችለው ፤ ሐገር ብለን ስንል የእሚኖርበትን መሬት ፤ ኹል ግዜ በውስጥ ታዋቂነት እንዳለ እና የእማይለወጥ እውነት (Given) ፤ ወስደነው ፦ ግለሰብ የሐገር ወይንም የማሕበረሰብ አህድ ከሆነ ፤ ሐገር ደግሞ አደረጃጀት ነች ማለት እንችላለን ።

ስለ እዚኽ ስለ ሐገር ስናወራ ስለ አደረጃጀት እያወራን ነው። ሐገር እና የተለያዩት ማሕበራዊ ተቋሞች እንዴት ቢዋቀሩ ዜጎቿ የተሻለ ተጠቃሚ ይሆናሉ ብለን እየተወያየን ነው ማለት ነው። 

 መግቢያችን ላይ እንደ አልነው ፤ የተለያዩ የፖለቲካ ርዕዮቶች ግን ፤ የግለስብን ወይንም የዜጋን ፤ የሐገር ወይንም የማሕበረሰብ አህድነት በአንድም በሌላም ምክንያት አይቀበሉም ።

ፅንፈኛ ሐይማኖተኛውን ብንወስደው ፤ ከኃይማኖቱ ውጭ የአለውን ሰው በሰውነቱ ወስዶ ፤ በሰብዓዊነቱ የታደላቸውን ተፈጥሮዋዊ ባሕሪያት በነፃነት ለግል ጥቅሙ እንደ አያውል የተለያዩ ክልከላ ያበጅበታል ብቻ ሰአይሆን ፤ የሐይማኖቱንም ተከታይ ቢሆን ፤ ምንም እንኳን ከኃይማኖት ኃይማኖት ቢለያይም ፤ ሰብዓዊ ባሕሪውን ወይንም መብቱን የእሚያከብርለት ፤ የሐይማኖቱ ቀኖና እስከ ፈቀደለት ድረስ ነው ።

ለምሳሌ ፦ ወንድ እና ሴትን በሰብዓዊነት የአላቸውን እኩልነት የእማይቀበል ኃይማኖት ወይንም ሴት ልጅ ከወንድ ልጅ በመሠረታዊ ሰብዓዊ ባሕሪዋ ታንሳለች ብሎ የእሚል ኃይማኖት ከአለ ፤ ሴት ልጅ ፦ ሞያ እንድ አይኖራት ፣ ወደ ፈለገችበት በፈለገችበት ሰዓት እንድ አትንቀሳቀስ ፣ እንደ ፈለገች እንድ አትለብስ ፣ ወዘተ ፤ በመከልከል ፤ ሰው ማሕበራዊ ፍጥረት ወይንም የማሕበረሰብ አህድ ነው የእሚለውን ተፈጥሮዋዊ መርህ ይጥሳል ።

በተመሳሳይ ፅንፈኛ የብሔር ፖለቲከኛውን ብንወሰድ ፤ ይኽ እና ይኽ አከባቢ ፤ የእዚኽ እና የእዚያኽ የሕዝብ ንዑሳን ተወላጅ መኖሪያ ነው ብሎ የእሚደነግግ ስለ እሚሆን ፤ በታሪክ አጋጣሚ ፤ ከእዚያኽ የሕዝብ ንዑሳን ያልተወለደ እና ያ የሕዝብ ንዑሳን የእኔ ነገድ ሰው ብቻ መኖሪያ ነው ወደ እሚለው ስፍራ ኼዶ መኖር የጀመረ ሰው ፤ ብዙ ኢከነሚያዊ እና ፖለቲካዊ መብቶች መሸራረፍ እንደ እሚያጋጥመው ግልፅ ነው ።

ልክ እንደ እዛው ፋሺስታዊ መልክ የአላቸው ፦ ማርክሲዝም ፣ ሌኒንዝም ፣ ማዖይዝም ወይንም በሌላ መጠሪያቸው ሶሻል ዴሞክራሲ ፣ ማሕበራዊ ፍትሕ ፣ ወዘተ ፤ አስፈላጊ ሆነው ሲያገኙት በግለሰቡ ሰብዓዊነት ላይ ምንም የእማያወላዳ ፍፁም ስልጣን አለን ብለው የእሚሉ በመሆናቸው እና በእዚኽም የሰውን ተፈጥሮዋዊ ነፃነት የእሚክዱ ፣ ግለሰብ ማሕበረሰብን የእሚቀላቀልበትን ዓላማ ፦ እርሱም ከተፈጥሮ ኹኔታ ለመዳን እና ኢከነሚያዊ ተጠቃሚነቱን ማሳደግ የእሚባሉትን በመፃረር ፤ አንድ ትልቅ  ለእሚሉት ጉዳይ ግለሰቦች ያለ ምንም ማቅማማት ግላዊ ፍላጎታቸውን ማስገዛት አለባቸው ስለ እሚሉ  ፤ የግለሰቡን የማሕበረሰብ አህድነት የእማይቀበሉ ናቸው ።

በፖለቲካዊ ፅንፈኝነት ስር እንዳየነው ፤ የፋሺስቱ መሥራች ዱቼ ሞሶሎኒ ፤ ፋሺዝምን እንደ እዚኽ ይገልፀዋል ፦

“የፋሺስቱ የህይወት ውጥን ግንዛቤ ኃይማኖታዊ ነው ፤ በእዚኽም ሰውየውን ከፍ ከአለው ሕግ ጋር በአለው ግንኙነት ነው የእሚያየው ፤ ይኽም ሕግ የሰውየውን ግላዊነት ተሻግሮ የአንድ መንፈሳዊ ማሕበር ሆንታዊ አባል እንዲሆን ለማድረግ የእሚያስችለውን ግብ የያዘ ነው ። … ፀረ ግላዊነት የሆነው የፋሺዝም የህይወት ውጥን ግንዛቤ ፤ የመንግሥትን አስፈላጊነት በማስረገጥ ፤ ግለሰቡን የእሚቀበለው የግለሰቡ ጥቅም ፤ እንደ ታሪካዊ አካል የሰውን ልጅ ሆንታዊ እና ዓለም ዓቀፋዊ ፈቃድ ለማስፈፀም ከቆመው መንግሥት ጋር እስከ ተስማማ ድረስ ብቻ ነው ።”

 “The fascist conception of life is a religious one, in which man is viewed in his immanent relation to a higher law, endowed with an objective will transcending the individual and raising him to conscious membership of a spiritual society...Anti-individualistic, the Fascist conception of life stresses the importance of the state and accepts the individual only in so far as his interests coincide with those of the State, which stands for the conscious and the universal, will of man as a historic entity. [31]“

የሞሶሊኒ የፋሺዝም ‘ማንፌስቶም’ ወረድ ብሎም ፤ ፋሺዝም ወይንም ሕጉ ለስልጣኑ ገደብ የለውም ይላል ፦

“… ወደ ነፍስ ውስጥ ገብቶ ያለተቀናቃኝ ይገዛል ።”

“... entering into the soul and ruling with undisputed sway. [31]“

እነ እዚኽ ፅንፈኛ ርዕዮቶች ፤ የሰውን ወይንም የዜጋን የሐገር አደረጃጀትት አህድነት ወይንም የሰውን ማሕበራዊ ወይንም ፖለቲካዊ ፍጡርነት በእዚኽ አግባብ መጻረራቸው ፤ ከነፃነት ዴሞክራሲ ውጭ ያሉ የፖለቲካ ስረዓቶች በሙሉ አንድ የእሚያደርጋቸው ወይንም ከነፃነት ዴሞክራሲ የእሚለያቸው ነገር ፤ ሰብዓዊ ክብርን ኹለተኛ እና ሦሥተኛ የፖለቲካ ግባቸው ማድረጋቸው ሲሆን ፤ የነፃነቱ ዴሞክራሲ ደግሞ ከሌሎች የፖለቲካ ርዕዮቶች በሙሉ የእሚለይበት ምክንያት ፤ የሰዎችን ሰብዓዊነት ማክበር እና ማስከበር የስረዓቱ ቀዳሚ ግብ እና አንኳር ክፍል በማድረጉ ነው   ።

የነፃነቱ ዴሞክራሲ ዜጎችን የማሕበረሰብ አህድ አድርጎ ፤ ማሕበረሰብ በሰዎች ለሰዎች ጥቅም የእሚቋቋም በመሆኑ ፤ አንድ ማሕበረሰብ እና የተለያዩት የማሕበረሰቡ ተቋማት ፤ የማሕበረሰብ አህድ የሆኑት ሰዎች እኩል ተፈጥሮዋዊ ነጻነታቸውን ፤ በተፈጥሮዋዊ ሕግ ብቻ ሲገታ በእሚመስላቸው መንገድ ሕይወታቸውን እና ንብረታቸው ለማቆየት እና ለማሻሻል ሊጠቀሙበት ይገባል የእሚለውን መርሕ ፤ ማክበር እና እንዲ ከበር ማድረግ በእሚለው መርሕ ላይ እንዲመሠረቱ ማድረጉ ፤ ከእላይ የዘረዘርናቸውን የእሚከተሉትን ሦሥት ትላልቅ ማሕበራዊ ጥቅሞች ለዜጎች እንዲሰጥ ያስችሉታል ፦

• ማሕበራዊ መረጋጋት
• ማሕበራዊ እድገት
• ሚዛናዊ ብሔራዊ ፍቅር

ስለ ማሕበራዊ መረጋጋት ስንነጋገር ፤ በአንድ መሐበረሰብ ውስጥ የዘላቂ ግጭት እና አለመረጋጋት መነሻ የእሚሆኑ ጉዳዮችን ስለ መለየት እና እነ እዚኽ በማሕበረሰብ ውስጥ የዘላቂ ግጭት መነሻ የእሚሆኑ ጉዳዮች በምን አግባብ ቢያዙ የማሕበረሰብ ቀውስ ኹሉ ምንጭ የሆነው ማሕበራዊ አለመረጋጋት (Lack of peace and security) ትርጉም በአለው መልኩ ሊታቀብ ወይንም አደጋ ከመሆን መቅረት ይችላል? የእሚሉት ኹለት ጉዳዮች ላይ እየተነጋገርን ነው።

ምንም እንኳን ከአምባገነናዊ ማሕበራዊ ውልተኞቹ ፣ ከነጻነቱ ዴሞክራሲ እና ከማርክሲዝም በስተቀር ከእላይ የአየናቸው ሌሎቹ ርዕዮቶች በአንድ መሐበረሰብ ውስጥ የማሕበራዊ አለመረጋጋት ወይንም የግጭት መነሻ ምክንያቶች ምንድን ናቸው እና እነ እዚኽ የግጭት ምክንያቶች እንዴት ብእንይዛቸው ማሕበራዊ መረጋጋትን በተነጻጻሪነት ማስፈን እንችላለን በእሚለው ጉዳይ ላይ ፤ ይኽ ነው የእሚባል ትንታኔ በአይኖራቸውም ፤ ዘላቂነት የአለው ማሕበራዊ መረጋጋት ለአንድ ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ የህልውና እና የልማት ቅድመ ኹኔታ በመሆኑ ፤ እያንዳንዱ ፖለቲካዊ ርዕዮት ማሕበራዊ መረጋጋት ከማስፈን አንጻር መመዘኑ የግድ አስፈላጊ ነው።

በአንድ ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ ውስጥ ማሕበራዊ መረጋጋት በዘላቂነት የአለመኖሩ ችግር ፤ በአንድ ማሕበረሰብ ላይ የእሚያሳድረውን አስከፊ ተጽኖ ፤ በጥሩ እና ተጠቃሽ ቋንቋ ከገለጹት ሰዎች አንዱ ቶማስ ሆብስ እንደ እዚኽ አስቀምጦታል ፦

  “... በእዚኽ ኹኔታ ውስጥ ፤ ሰው ትርፍ በእሚያስገኝ ማንኛውም ሥራ ላይ አይሰማራም ምክንያቱም ትርፉን ለመጠቀም ዋስትና ስለ እማይኖረው ። በእዚኽም ምክንያት ፣ በምድር ላይ ምንም የባህል መዳበር አይኖርም ፣ በንግድ ከውጭ ተገዝቶ የእሚገባ ዕቃ አይኖርም ፣ ጥሩ ህንጻ አይገነባም ፣ ትላልቅ ነገሮችን ከስፍራ ስፍራ የእሚያንቀሳቅሱ ማሽኖች አይኖሩም ፣ በምድር ኹሉ ላይ እወቀት አይበዛም ፣ ግዜ ትሩጉም የለሽ ይሆናል ፣ ኪነጥበብ አያድግም ፣ ትምህርት አይበዛም ፣ ማሕበረሰብ አይሰነብትም ፤ ከእዚኽ ኹሉ የከፋው ደግሞ ፤ ማብቂያ የሌለው ስጋት ፣ በአሰቃቂ ኹኔታ የመገደል አደጋ ማንዣበብ ፣ እና የሰው ህይወት ፤ ብቸኛ ፣ ነዳያን ፣ አስቀያሚ ፣ አውሬመሰል እና አጭር ትሆናለች ።”

“In such condition there is no place for industry, because the fruit thereof is uncertain: and consequently no culture of the earth; no navigation, nor use of the commodities that may be imported by sea; no commodious building; no instruments of moving and removing such things as require much force; no knowledge of the face of the earth; no account of time; no arts; no letters; no society; and which is worst of all, continual fear, and danger of violent death; and the life of man, solitary, poor, nasty, brutish, and short [26]“

 ይኽን መሰሉ የአንድ ማሕበረሰብ አባላት በስጋት በመወጠር ተረጋግተው እለታዊ ኑሮዋቸውን መኖር ከአለመቻላቸው የተነሳ ሕይወት ፦ ብቸኛ ፣ ነዳያን፣ አስቀያሚ ፣ አውሬመሰል እና አጭር የእምትሆንበትን ኹኔታ የእሚያስከትለው ማሕበራዊ አለመረጋጋት ፤ ለምን እንደ እሚከሰት ከእላይ ያየናቸው ርዕዮትን ገሚሶቹ የራሳቸው ትንታኔ እና መፍትኼ ሲሰነዝሩ ከፊሎቹ ደግሞ ስለ ጉዳዩ ይኽ ነው የእሚባል ትንታኔ በአይኖራቸውም በእሚከተሉት የተሳሳተ ፖሊሲ ምክንያት የችግሩ አባባሽ ይሆናሉ ።

“ሰዎች በጋራ የእሚያስተዳድራቸው እና የእሚፈሩት ኃይል (መንግሥት) በሌለበት ወቅት ፤ የእሚገኙበት ኹኔታ የጦርነት ኹኔታ መሆኑ ግልጽ ነው ፤ ይኽ ዓይነቱ ጦርነት ደግሞ እያንዳንዱ ሰው በእያንዳንዱ ላይ የእሚነሳበት ዓይነት ጦርነት ነው።”

“Hereby it is manifest, that during the time men live without a common Power to keep them all in awe, they are in that condition, which is called warre, and such a warre, as is of everyman, against everyman. [26]”

ስለ እዚኽ ማሕበረሰብ ከዘላቂ አለመረጋጋት እንዲወጣ ከአስፈለገ ፤ ኹሉም ፈርተው የእሚገዙለት አምባገነናዊ መንግሥት ያስፈልጋል ፤ እንደ አምባገነናዊ ማሕበራዊ ውልተኞቹ።

ለማርክሲስቶች የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ በማሕበረሰብ ውስጥ የእሚገኝ የኢከነሚያዊ ደረጃ ልዩነት ነው ፦

“ከእዚኽ በፊት የነበሩ ማሕበረሰባት ታሪክ ኹሉ የመደብ ትግል ታሪክ ነው ። ነፃ እና ባሪያ ፣ ባላባት እና ጭሰኛ ፣ ጌታ እና ሎሌ ፣ አለቃ እና ምንዝር ፤ በአጭሩ ጨቋኝ እና ተጨቋኝ ፤ ማብቂያ በሌለው ተፃራሪነት ተፋጠው ፤ አንዳንዴ በግልፅ አንዳንዴ በስውር እየተጋጩ ፤ ግጭቱ አብዮታዊ የሆነ ማሕበራዊ አዲስ አወቃቀር የፈጠረበት ወይንም ተቃራኒ መደቦቹ በፍፁም የተጠፋፉበት ነው ።”

“The history of all hitherto existing society is the history of class struggles. Freeman and slave, patrician and plebeian, lord and serf, guild-master and journeyman, in a word, oppressor and oppressed, stood in constant opposition to one another, carried on an uninterrupted, now hidden, now open fight, a fight that each time ended, either in a revolutionary reconstitution of society at large, or in the common ruin of the contending classes. [18] “

ይኽም በመሆኑ ፤ እንደ ማርክሲስቶች በማሕበረሰብ ውስጥ የኢከነሚ ደረጃን መሠረት የአደረገ መደብ እስከ አለ ፤ በማሕበረሰብ ውስጥ ዘላቂ ግጭት ወይንም ማሕበራዊ አለመረጋጋት የእማይቀር በመሆኑ ፤ ማሕበረሰብ ወደ ዘላቂ መረጋጋት እንዲገባ ፤ ሰፊው እና ድኃው የማሕበረሰብ ክፍል ፤ ሶሻሊስታዊ አብዮት አድርጎ የኢከነሚያዊ ልዩነት ኹሉ ምንጭ የሆነውን የግል ንብረት ባለቤትነት መብትን በመሻር ፤ ሰዎች ኹሉ የእኔ የእሚሉት ኃይማኖት ፣ ሐገር ፣ ንብረት ፣ ቤተሰብ ፣ ወዘተ ፤ ሳይኖራቸው ፤ ኹሉንም ነገር በጋራ ባለቤትነት ይዘው የእሚኖሩበት ማሕበራዊ ስረዓት መፈጠር አለበት።

የነጻነቱ ዴሞክራሲ ከአምባገነናዊ ማሕበራዊ ውልተኞቹ እና ከማርክሲስቶቹ በተለየ ፤ ማሕበራዊ ውልተኞቹ እንደ እሚሉት ሕግ አስከባሪ መንግሥት የመኖሩን አስፈላጊነት ቢቀበለም ፤ በአንድ ማሕበረሰብ ውስጥ የዘላቂ ግጭት እና አለመረጋጋት ምንጭ ፤ የእሚፈራ ሕግ አስከባሪ መንግሥት አለመኖር ወይንም በዜጎች መካከል የአለ የኢከነሚ ደረጃ ልዩነት መኖሩ ሰአይሆን ፤ መንግሥትን ጨምሮ በሌላው በማንኛውም አካል እና በማንኛውም ምክንያት የዜጎች ተፈጥሮዋዊ በሕይወት የመኖር እና ንብረት የማፍራት መብት ያለ ተፈጥሮ ሕግ አግባብ አደጋ ውስጥ ሲገባ ነው ፤ በአንድ ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ ውስጥ ዘላቂ የሆነ ግጭት እና ማሕበራዊ አለመረጋጋት የእሚፈጠረው።

ስለ እዚኽ ፤ እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ ፤ በአንድ ማሕበረሰብ ውስጥ ማሕበራዊ መረጋጋት እንዲሰፍን ፤ የዜጎች ተፈጥሮዋዊ ነጻነት እና ንብረት የማፍራት መብት ፤ ከተፈጥሮ ሕጉ አግባብ ውጭ ፤ በመንግሥትም ቢሆንም መሻር የለበትም።  

በአንድ ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ ውስጥ የማሕበራዊ አለመረጋጋት ወይንም የጦርነት ኹኔታ ምንጭ ፤ በግለሰብ ይኹን በቡድን ምክንያት ፤ የማሕበረሰቡ አህድ የሆኑ ግለሰቦች የተፈጥሮዋዊ እኩል ነፃነታቸው ግብ የሆነውን ፤ በህይወት የመቆየት እና ህይወትን ማሻሻል ግብ በአንድም በሌላም ምክንያት አደጋ ውስጥ እንደ አይገባ መከላከል ሳይችል ሲቀር ፤ ማሕበራዊ አለመረጋጋት ወይንም የጦርነት ኹኔታ ይከሰታል ፤ እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ ።

ሰዎች ኹሉ በተፈጥሮ እኩል ነጻ በመሆናቸው ፤ ይኽ ተፈጥሮዋዊ እኩል ነጻነታቸው በተፈጥሮ ሕግ ብቻ ሲገደቡ ፤ በእሚመስላቸው መንገድ እውቀታቸውን እና ጉልበታቸውን አውለው ሕይወታችውን ለማቆየት እና ኑሯቸውን ለማሻሻል የመንቀሳቀስ መብት ስለ አጎናጸፋቸው ፤ መንግሥት ይኹን አንዳች ዓይነት ባሕላዊ ፣ ኃይማኖታዊ ወይንም ፖለቲካዊ አስተሳሰብ ፤ ከእዚኽ ተፈጥሮዋዊ ፍላጎታቸው እና መብታቸው ከአገዳቸው ፤ ሰዎች በአንድም በሌላም መንገድ ሕይወታቸውን እና ንብረታቸውን ለመታደግ መነሳታቸው ስለ እማይቀር ፤ ከተፈጥሮ ሕግ አግባብ ውጭ የሆነ ፤ የዜጎችን ተፈጥሮዋዊ ነጻነት የእሚገድብ ማንኛውም ኃይል የተፈጥሮ ኹኔታ ወይንም የሰዎች ህይወት ፦ ብቸኛ ፣ ነዳያን ፣ አስቀያሚ ፣ አውሬመሰል እና አጭር የሆነችበትን ማሕበራዊ አለመረጋጋት ይጋብዛል።

ሰዎች ወይንም ዜጎች በተፈጥሮ ስለ እሚገኙበት የተፈጠሮ እኩል ነጻነት ጆን ሎክ እንደ እዚኽ እንደ አለ እናስታውሳለን ፦

 “ . . . በተፈጥሮ ሰዎች ኹሉ ፤ የእሚመስላቸውን ለማድረግ ፣ ራሳቸውን ወይንም ንብረታቸውን በወደዱት አግባብ ለመምራት ፤ በተፈጥሮ ሕግ ብቻ ተገደብው የማንንም ፈቃድ ሳይጠይቁ እና በማንም ላይ ሳይደገፉ ለመኖር ፍፁም ነፃነት አላቸው ።”

 « ... all men are naturally in, and that is, a state of perfect freedom to order their actions, and dispose of their possessions and persons as they THEY THINK FIT, within the bounds of the law of Nature, without asking leave or depending upon the will of any other man. [71]»

ሰዎች ግን ፤ ይኽን ተፈጥሮ ለኹሉም ያጎናፀፈችውን ፤  እኩልነት እና ነፃነት ፤ በኃይማኖት ፣ በፋሺስታዊ የፖለቲካ ርዕዮት ወይንም በሌላ በማንኛውም ምክንያት ፤ ከተፈጥሮ ሕጉ አግባብ ውጭ ከተነፈጉ ወይንም ሲነፈጉ ፤ ሰብዓዊ እኩልነቱ እና ነፃነቱ የተገፈፈበት ሰው ተፈጥሮዋዊ መብቱን ከጥቃት መከላከል ይጀምራል ፤ ይኽም ጦርነትን ያስከትላል።

ምንም እንኳን ሰዎች ወደ ጦርነት በተለያየ ምክንያት እና አንዳንዴም በአልባሌ ምክንያት የእሚገቡ ቢሆንም ፤ ህይወታቸውን እና ለህይወት የእሚያስፈልጋቸውን ነገር ከጥቃት ለመከላከል የእሚገቡበት ጦርነት ፤ ተገደው እና በትክክለኛ ምክንያት የእሚገቡበት ጦርነት ነው የእሚሆነው። ስለ እዚኽ ፦ የትኛውም ኃይል በአንድ ማሕበረሰብ ውስጥ የእሚገኙ ዜጎችን ፤ በአንድም በሌላ ምክንያት በሕይወት እና በንብረታቸው ላይ የዋስትና አደጋ ሲደቅን ፤ ሰዎቹን ተፈጥሮዋዊ እና ፍትሐዊ ወደ ሆነው ራስን ወደ መከላከል ኹኔታ ውስጥ እያስገባቸው ነው።

ይኽን ዜጎች ፤ ተገደው ራስን እና ንብረትን ከጥቃት ለመከል የእሚገቡበትን ኹኔታ ፤ ጆን ሎክ እንደ እዚኽ ያስቀምጠዋል፦

“የተፈጥሮን ሕግ የእሚተላለፍ ማንም ሰው ፤ እኔ የእምመራው በምክንያት እና በፍትሕ ሰአይሆን በሌላ ሕግ ነው ብሎ በግልፅ እያወጀ ነው ። …   ይኽ ደግሞ ለሰው ዘር በሙሉ አደገኛ ያደርገዋል …   ይኽ በእሚሆንበት ግዜ ፤ የሰው ልጅ በሙሉ በአለው ራስን የማዳን መሠረታዊ መብት ፤ ይኽንን ሰው ማሳደብ ሲያስፈልግም አደጋ የእሚደቅነውን ኃይል ማጥፋት ይችላሉ ፤ በእዚኽ ይኽን ሕግ የእሚተላለፈው ሰው ይኽን ክፋት በራሱ ላይ ያመጣል ።”

“In transgressing the law of nature, the offender declares himself to live  by another rule than that of REASON and EQUITY,…, and so he becomes dangerous to mankind … every man upon this score, by the right he has to preserve mankind in general, may restrain, or where it is necessary, destroy things noxious to them, and SO MAY BRING SUCH EVIL ON ANYONE WHO HAS TRANSGRESSED THE LAW [71]“

ስለ እዚኽ ፦ እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ ፤ የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጩ ፤ በማሕበረሰብ ውስጥ ያሉ ማንቸውም ዓይነት ቡድናዊ ወይንም መደባዊ ልዩነቶች ወይንም ቆፍጣና መንግሥት የአለመኖሩ ጉዳይ ሰአይሆን ፤ ሰዎች በሰውነታቸው በተፈጥሮ የአላቸው በሕይወት የመኖር እና ንብረት የማፍራት መብታቸው ፤ በግለሰቦች ፣ በተቋማት ፣ በመንግሥት ወይንም በሌላ በማንኛውም አካል በቋሚነት አደጋ ውስጥ የመግባቱ ጉዳይ ነው።

ማርክሲዝም የመደብ ልዩነትን ማጥፋት በእሚል ፤ የመደብ በአላንጣዎች መጥፋት አለባቸው ሲል እና ይኽንም ተከትሎ ሰዎች የእኔ የእሚሉት እና በተናጠል ሕይወታቸውን ልክ ነው በእሚሉበት አግባብ መምራት የለባቸውም ፤ ይልቅ ከንብረታቸው አንስቶ ኹሉ ነገራቸው በመዓከላዊነት መመራት አለበት ብሎ ሲል ፤ ቀጥታ ኼዶ ከሰዎች ተፈጥሮዋዊ ነጻነት ከአጎናጸፋቸው በሕይወት የመኖር እና ሕይወትን የማሽሻል መብት ጋር እየተጋጨ ስለሆነ ፤ እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ ፦ ማርክሲዝም በፍልስፍና ደረጃ ዘላቂ የሆነ የጦርነት ኹኔታ ወይንም የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ነው።

ማርክሲዝምም ብቻ ሰአይሆን ፤ ከነጻነት ዴሞክራሲ ውጭ የአሉት ሌሎቹ ርዕዮቶች በሙሉ ፤ የእየ ራሳቸው የተለያየ ምክንያት ቢኖራቸውም ፤ ፍልስፍናቸው ከእዚኽ ከዜጎች ተፈጥራዊ እኩል ነጻነታቸው ከአጎናጸፋቸው ፤ የማንንም መሰል ፍጥረታዊ ሰው ፈቃድ ሰአይጠይቁ ፤ ሕይወታቸውን ለማቆየት እና ለማሻሻል ፤ በተፈጥሮ ሕጉ ብቻ ሲገደቡ የአሻቸውን የማድረግ መብት ጋር ስለ እሚጋጭ ፤ ርዕዮቶቹ በስሪት ደረጃ የጦርነት ኹኔታ ወይንም የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ናቸው።

ከእላይ እንደ አልነው ፤ ኃይማኖታዊውን ርዕዮት ብንወስደው ፤ የዓምላክ እንደ አይቆጣ ማድረግ ወይንም ሰዎች መጪውን ዓለም እንዲወርሱ ማድረግ ቀዳሚው ጉዳዩ በመሆኑ ፤ እንደ እምነቱ አስተምህሮ ሰዎች ዓምላክን የእሚያስቆጣውን ነገር እንደ አያደርጉ ለማድረግ ወይንም ሰዎች ከመጻኢው ዓለም እንደ አይጎድሉ ለማድረግ ፤ ማንኛውንም ዓይነት የዜጎችን የተፈጥሮ ነጻነት ከተፈጥሮ ሕግ አግባብ ውጭ ለመጣስ ዝግጁ በመሆኑ ፤ የዜጎችን ሕይወት እና ንብረት አደጋ ውስጥ የእሚከት ስረዓት መሆኑ የእማይቀር ነው።

ለምሳሌ ፦ ሴት ልጅ ከወንድ ልጅ እኩል አይደለችም ወይንም ሴት ልጅ በወንድ ልጅ ቁጥጥር ስር መሆን አለባት ብሎ የእሚያስተምር ኃይማኖት ፤ አንዲት ሴት ሰብዓዊ ፍጥረት በመሆኗ በተፈጥሮ የተጎናጸፈችውን ፤ ሕይወቷን ለማቆየት እና ለማሻሻል በተፈጥሮ ሕግ ብቻ ተገድባ ፤ የአሻትን የማድረግ መብቷን እየገፈፈ ስለሆነ ፤ እንደ እዚኽ የአለው ኃይማኖታዊ ስረዓት ፤ ማሕበረሰቡን በማሕበራዊ አለመረጋጋት ውስጥ የዘፈቀ ነው የእሚሆነው። ሴቷም በአብዛኛው እንደ ወንዱ ብረት አንስታ ጫካ ልትገባ በአትችልም ፤ ሴት የላከው ሞት አይፈራምን ልትጠቀም ትችላለች ።

በተመሳሳይም ብሔራዊ ጽንፈኛው ፤ በሰዎች ባሕሪ ምክንያት የሕዝብ እና የባሕል መቀየጥ እና ከቦታ ቦታ ተንቀሳቃሽነት ሊቀሩ የእማይችሉ በመሆናቸው ፤ ጽንፈኛ ሆኖ በአንድ ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ ውስጥ ፤ የእኔ ዓይነቱ የሕዝብ ንዑስ ቁጥራችን ብዙ ነው እና የበለጠ ፖለቲካዊ ውክልና ይሰጠን ፣ አናሳ ነንና እና እንደ ሕዝብ ንዑሳን እኩልነታችን እንዲከበር ከቁጥራችን በላይ እኩል የእሚያደርግ ውክልና ይሰጠን ወይንም ይኽ እና ይኽ አከባቢ የእዚኽ እና የእዚያኽ ሕዝብ ንዑሳን አባላት ብቻ መኖሪያ ነው በእሚል ሲንቀሳቀስ ፤ ሰዎች በሕዝባዊ ንዑስ ማንነታቸው ሳይወሰኑ ሰው በመሆናቸው ብቻ የእሚጋሩዋቸውን ተፈጥሮዋዊ የነጻነት መብቶች እየተጋፋ በመሆኑ ፤ እንደ ሌሎቹ ከነጻነቱ ዴሞክራሲ ውጭ እንደ አሉት ስረዓቶች ፤ መሐበራዊ አለመረጋጋትን እየጋበዘ ነው።

ከነጻነቱ ዴሞክራሲ ከማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ትንታኔ አንጻር ሌላው በጥንቃቄ መታየት የአለበት ፤ የአምባገነን ማሕበራዊ ውልተኞች ፤ የጦርነት ኹኔታ ወይንም የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ፤ ዜጎችን በጋራ የእሚያስተዳድር እና ኹሉም ዜጎች የእሚፈሩት ቆፍጣና መንገሥት አለመኖሩ ነው የእሚለው ነው።

ምክንያቱም ፦ የነጻነቱ ዴሞክራሲ ከጦርነት ኹኔታ ወይንም ከዘላቂ ማሕበራዊ አለመረጋጋት ለመውጣት ፤ የተፈጥሮ ሕግ ነጸብራቅ የሆነውን ማሕበራዊ ውል አክብሮ የእሚያስከብር መንግሥት አስፈላጊ መሆኑን ቢያስቀምጥም ፤ ቆፍጣና ሕግ አስከባሪ መንግሥት መኖሩ በራሱ የጦርነትን ኹኔታ ያስቀራል ብሎ አይልም ። መንግሥት የእሚሆኑት ራሳቸው ሰዎች በመሆናቸው መንግሥት ራሱ በተፈጥሮ ሕጉ ከአልተገዛ ፤ የመንግሥት ባለ ስልጣናት ስልጣናቸውን ለራሳቸው በአደላ እና የሌሎችን ዜጎች ሕይወት እና ንብረት አደጋ ውስጥ በእሚያስገባ መልኩ ሊጠቀሙበት የእሚችሉ በመሆኑ ፤ ማሕበራዊ ውሉን የእሚያስፈጽም መንግሥት አስፈላጊ ቢሆንም ፤ መንግሥት ራሱ ለማሕበራዊ ውሉ ተገዢ ከአልሆነ የተፈጥሮ ኹኔታ ወይንም የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ሊሆን ይችላል ፤ እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ።

የነጻነቱ ዴሞክራሲ ፤ መንግሥት የእሚያስፈልግበትን ምክንያት እንደ እዚኽ ያስቀምጠዋል  ፦

“ … የተፈጥሮ ኹኔታ የሰዎችን ህይወት ቀጣይነት አደጋ ውስጥ የእሚጥል መሆኑ ፤ እያንዳንዱ ሰው በእዚኽ  ኹኔታ ውስጥ እየኖረ ፤  በእዚኽ ኹኔታ ውስጥ ራሱን ከአደጋ መከላከል ከእሚችልበት ደረጃ  አልፏል ። ስለ እዚኽ  ይኽ ጥንታዊ ኹኔታ በአለበት መቀጠል አይችልም ፤ የሰው ዘርም በእዚኽ መልክ የመኖር መንገዱን ከአልቀየረ ይጠፋል …  ስለ እዚኽ ፦ ብቸኛው መንገድ ኃይላቸውን አስትባብረው ሲገኙ ብቻ ይሆናል የህልውናቸውን እንቅፋት ማስወገድ  የእሚችሉት ። ይኽም ደግሞ ሊሳካ የእሚችለው የተሰባሰበው ኃይል እንደ አንድ ሆኖ መተግበር ሲችል ነው ። ኃይሉ በእዚኽ መልኩ እንዲተባበር ደግሞ  ብዙ ሰዎች አብረው መሥራት አለባቸው ። ነገር ግን ፤ እያንዳንዱ ሰው ለመኖር በዋናነት የእሚያስፈልገው ደግሞ ፤ ነፃነቱ እና ብርታቱ ናቸው ፤ ታዲያ ይኽ ሰው ነፃነቱን እና ኃይሉን የግል ጥቅሙን በእማይጎዳ እና ለእራሱ ሊያደርግ የእሚገባውን ጥንቃቄ ሳይአስቀር እንዴት አድርጎ ይኽንን የሕብረት አንድ ኃይል ይፈጥራል ? ይኽ ፈታኝ ኹኔታ ፤ አኹን በእማነሳው ርዕስ ላይ ፤ በእዚኽ መልኩ ሊቀመጥ ይችላል ፡

  የኹሉንም ኃይል አስተባብሮ ፤ የእያንዳንዱን የማሕበር አባል ሰውነት እና ንብረት ከአደጋ የእሚከላከል ማሕበር መመሥረት ፤ ይኽንም ደግሞ እያንዳንዱ ራሱን ከሌሎቹ ከኹሉም ጋር ሲያስተባብር ፤ ነገር ግን የራሱ አለቃ ራሱ ብቻ የእሚሆንበት እና እንደ በፊቱ ነፃ የእሚሆንበት አግባብ ነው ።”

“…that men have reached the point at which the obstacles to their survival (in their naturally free and independent state) in the state of nature overpower each individual’s resources for maintaining himself in that state. So this primitive condition can’t go on; the human race will perish unless it changes its manner of existence… So their only way to preserve themselves is to unite a number of forces so that they are jointly powerful enough to deal with the obstacles. They have to bring these forces into play in such a way that they act together in a single thrust. For forces to add up in this way, many people have to work together. But each man’s force and liberty are what he chiefly needs for his own survival; so how can he put them into this collective effort without harming his own interests and neglecting the care he owes to himself? This difficulty, in the version of it that arises for my present subject, can be put like this:

Find a form of association that will bring the whole common force to bear on defending and protecting each associate’s person and goods, doing this in such a way that each of them, while uniting himself with all, still obeys only  himself and remain as free as before. [47]“

ማሕበራዊ ውል በእሚለው መጽሐፉ ላይ ያስቀመጠው ፤ ከላይ የአለው የሩሶ ኃሳብ እንደ እሚያመለክትን ፤ ትክክለኛው የመንግሥት አመክንዮ ወይንም የነፃነት ዴሞክራሲ ስነ መንግሥት ፤ ለመመለስ የእሚጥረው አንኳር ጥያቄ ወይንም ሊፈታ የእሚፈልገው እንዴታ ወይንም እንቆቅልሽ ፦

  ‘ሰዎች እንደ ማሕበረሰብ በምን መልኩ ቢዋቀሩ ነው ፤ ተፈጥሮዋዊ ነፃነታቸውን ሳያጡ ነገር ግን ከጋራ ትብብራቸው የእሚመጣው ኃይላቸው ወይንም አቅማቸው ተጠቅመው ህይወታቸውን እና ንብረታቸውን ከአደጋ መከላከል የእሚችሉት ?’

የእሚለውን እንቆቅልሽ የእሚፈታ ፤ ይኽን አማካይ አደረጃጀት ማግኘት ነው ፤ የዲሞክራሲያው  መንግሥት አወቃቀር መሠረት ።

ይኽንም ሚዛን የእሚመታው ወይንም የሰዎችን ተፈጥሮዋዊ ነፃነታቸውን አክብሮ የህይወት እና የንብረት ዋስትና የእሚሰጣቸው ወይንም የእነርሱ ነፃነት የሌላውን ሰው ነፃነት መጉጃ እንደ አይሆን እንዲሁም የሌላው ሰው ነፃነት የእነርሱን ነፃነት መጉጃ እንደ አይሆን የእሚያድርገውን እና እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ መንግሥትም ሆነ ዜጎች ሊገዙበት የእሚገባው ሕግም ሰዎች በማመዛዘን የእሚደርሱበት ነው ፦

“ የተፈጥሮ ኹኔታ የእሚገዛው የተፈጥሮ ሕግ አለው ፤ አዕምሮዋዊ ማመዛዘን ፥ ማለትም ሕጉ ፤ ሊሰማው ፈቃደኛ የሆነውን ማንኛውንም ሰው ፤ ኹሉ ሰው ነፃ እና እኩል በመሆኑ ፥ አንዱ ሰው የሌላውን ሰው ህይወት ፣ ጤንነት ፣ ነፃነት እና ንብረት የእሚጎዳ ነገር ማድረግ እንደ ሌለበት ያስተምረዋል ።”

“The state of nature has a law of Nature to govern it, which obliges everyone, and reason, which is the law, teaches all men who will but consult it, that being all equal and independent, no one ought to harm another in his life, health and liberty or possessions; … [71]“

ይኽ ከማመዛዘን የእሚገኝ የተፈጥሮ ሕግ ዋናው ዓላማው ፤ የሰዎች ኹሉ ቋሚ ግብ ወይንም ፍላጎት የሆነውን ፤ በሕይወት የመቆየት እና ሕይወትን የማሻሻል ግብን ማክበር እና ማስከበር ነው ።

ይኽም በመኾኑ የመንግሥት ወይንም የመንግሥት ስልጣን የእሚይዙ ሰዎች ፦

“ የስልጣናቸው የመጨረሻ ገደቡ ለማሕበረሰቡ መልካም በማድረግ የተወሰነ ነው ። ኃይላቸው ደህንነትን ከማስጠበቅ ያለፈ ምንም ግብ የለውም ፤ ስለ እዚኽ ፦ ዜጎችን የማጥፋት ፣ ባሪያ የማድረግ ወይንም የማደህየት እቅድ ሊኖረው አይችልም ፤ ማሕበረሰብ ውስጥ ሲሆን የተፈጥሮ ሕግ መሥራት ያቆማል ማለት አይደለም ፤ ይልቁንም ከተፈጥሮ ሕግ ጋር የተቀራረበ  እና በሰው ሕግ ተደንግጎ አጥፊው የእሚቀጣበት አግባብ የተደነገገበት ነው ። የተፈጥሮ ሕግ ለሰው ልጆች ኹሉ ፤ ለሕግ አውጭዎችም ጭምር ፤ የዘላለም ሕግ ሆኖ አለ ። ሕግ አውጭዎቹ ፤ ለሌሎች ሰዎች የእሚያወጡዋቸው ሕግጋት ፤  የራሳቸውንም ሆነ የሌሎች ሰዎችን ሕግጋት በእሚዳኝበት ግዜ ፤ ከተፈጥሮ ሕግ ጋር የእማይቃረን ሊሆን ይገባዋል ።”

“Their power in the ut-most bounds of it is limited to the public good of the society. It is a power that hath no other end but preservation, and therefore can never have a right to destroy, enslave, or designedly to impoverish the sub-jects; the obligations of the law of Nature cease not in society, but only in many cases are drawn closer, and have, by human laws, known pen-alties annexed to them to enforce their observation. Thus the law of Nature stands as an eternal rule to all men, legislators as well as others. The rules that they make for, other men’s actions must, as well as their own and other men’s actions, be conformable to the law of Nature. [71]“

ስለ እዚኽ በነጻነቱ ዴሞክራሲ ትንታኔ መሠረት ፤ መንግሥት ራሱ በተፈጥሮ ሕጉ የእማይገዛ ከሆነ ወይንም እንደ ማንኛውም ዜጋ ከተፈጥሮ ሕግ አግባብ ውጭ የሌሎችን ዜጎች ተፈጠራዊ ነጻነት በእሚጻረሩ መልኩ በሕግ ማስከበር ስም ፤ በዜጎች ሕይወት እና ንብረት ላይ አደጋ ከጋረጠ ፤ የጦርነት ኹኔታ ወይንም የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ይሆናል።

ይኽም በመሆኑ ፤ ማንኛውም ሕግ አስከባሪ መንግሥት የመኖሩ ጉዳይ ሰአይሆን አንድ ማሕበረሰብን ከተፈጥሮ ኹኔታ ወይንም ከማሕበራዊ አለመረጋጋት የእሚያወጣው ፤ በተፈጥሮ ሕግ የእሚገዛ ሕግ አስከባሪ መንግሥት ነው።

ስለ እዚኽ ፦ መንግሥት አልባነት ፣ በተፈጥሮ ሕግ የእማይገዛ መንግሥት ወይንም ፖለቲካዊ ኃይል ፣ የብሔር ፣ የባሕል ፣ የኃይማኖት ወይንም ሌሎች ፖለቲካዊ ጽንፈኝነቶች ፤ ዜጎች በተፈጥሮ የተጎናጸፉዋቸውን ነጻነት ፤ ሕይወታቸውን ለማቆየት እና ለማሻሻል ፤ በተፈጥሮ ሕግ ብቻ ተገድበው ፤ በአሻቸው መልኩ እንደ አይጠቀሙበት ሲከለክላቸው ፤ ከእላይ የጠቀስነው የተፈጥሮ ኹኔታ ወይንም ማሕበራዊ አለመረጋጋት ይከተላል ፤ እንደ ነጻነቱ ዴሞክራሲ ፦

  “... በእዚኽ ኹኔታ ውስጥ ፤ ሰው ትርፍ በእሚያስገኝ ማንኛውም ሥራ ላይ አይሰማራም ምክንያቱም ትርፉን ለመጠቀም ዋስትና ስለ እማይኖረው ። በእዚኽም ምክንያት ፣ በምድር ላይ ምንም የባህል መዳበር አይኖርም ፣ በንግድ ከውጭ ተገዝቶ የእሚገባ ዕቃ አይኖርም ፣ ጥሩ ህንጻ አይገነባም ፣ ትላልቅ ነገሮችን ከስፍራ ስፍራ የእሚያንቀሳቅሱ ማሽኖች አይኖሩም ፣ በምድር ኹሉ ላይ እወቀት አይበዛም ፣ ግዜ ትሩጉም የለሽ ይሆናል ፣ ኪነጥበብ አያድግም ፣ ትምህርት አይበዛም ፣ ማሕበረሰብ አይሰነብትም ፤ ከእዚኽ ኹሉ የከፋው ደግሞ ፤ ማብቂያ የሌለው ስጋት ፣ በአሰቃቂ ኹኔታ የመገደል አደጋ ማንዣበብ ፣ እና የሰው ህይወት ፤ ብቸኛ ፣ ነዳያን ፣ አስቀያሚ ፣ አውሬመሰል እና አጭር ትሆናለች ።”

“In such condition there is no place for industry, because the fruit thereof is uncertain: and consequently no culture of the earth; no navigation, nor use of the commodities that may be imported by sea; no commodious building; no instruments of moving and removing such things as require much force; no knowledge of the face of the earth; no account of time; no arts; no letters; no society; and which is worst of all, continual fear, and danger of violent death; and the life of man, solitary, poor, nasty, brutish, and short [26]“

ምንም እንኳን ቶማስ ሆብስ የተፈጥሮ ኹኔታ የእሚለው በዋናነት ፤ ሰዎች ማሕበራዊ ውል ሳያስሩ ወይንም መንግሥት ሳያቆሙ በፊት የአለውን ህይወታቸው እና ንብረታቸው ዋስትና የሌለበትን ኹኔታ ቢሆንም ፤ ከላይ ባሉት ከጆን ሎክ በተወሰዱት ኃሳቦች እንደ አሳያነው መንግሥትም ሆነ ሌላው ማንኛውም ኃይል በአንድም በሌላ ምክንያት ፤ የዜጎች ህይወት እና ንብረት ዋስትና ስጋት በእሚሆንበት ግዜ ይኸው የጦርነት ኹኔታ ተመልሶ ይከሰታል ፤ ምክንያቱም ፦ የጦርነት ኹኔታ መነሻ መሠረታዊ ምክንያቱ ፤ መንግሥት ኖሮም ሆነ ሳይኖር ፥ በእዚኽ ወይንም በእዚያኛው ምክንያት የዜጎች ህይወት እና ንብረት ዋስትና ማጣቱ ነው ።

በእኔ እምነት ፤ እስከ አኹን ከአየናቸው ርዕዮትች በሙሉ ፤ በነጻነቱ ዴሞክራሲ የእሚቀርበው የማሕበራዊ መረጋጋት ምክንያት እና እንዴታ ፤ የተሻለው እና ለእውነታው የቀረበው ነው ከቲየሪ አንጻር ስንመዝነው።

ከእዛኽ በአሻገር ግን ፤ የነጻነቱ ዴሞክራሲ በተተገበረባቸው እና ከነጻነቱ ዴሞክራሲ ውጭ ያሉ ሌሎቹ ፖለቲካዊ ርዕዮቶች በተተገበሩባቸው ሐገራት መካከል የአለው ፤ የማሕበራዊ መረጋጋት ደረጃ ፤ የነጻነቱ ዴሞክራሲ የማሕበራዊ መረጋጋት ምንጭ እና እንዴታ ትንታኔ ፤ በተግባርም ተፈትኖ ትክክል ወይንም እጅግ የተሻለ አመርቂ ውጤት የአስመዘገበ መሆኑን ያረጋገጠ ነው።

በእርግጥ አኹን በእምንኖርበት ዘመን የተፈጥሮ ኹኔታን ወይንም ማሕበራዊ አለመረጋጋትን ፤ መኖር እና አለመኖሩን መመዘን ያለብን ፤ በግልጽ በእሚደረጉ የእርስ በእርስ ጦርነቶች ብቻ ሰአይሆን ፤ ለምሳሌ ፦

• የፖለቲካ ስረዓት ስልጣኑን የእሚያስጠብቀው በከፍተኛ ደረጃ የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ እና ሰብዓዊ መብት በማፈን ከሆነ
• በሐገሪቱ ውስጥ የፖለቲካ ስልጣን በሴራ ፣ በተንኮል እና በአመጽ የእሚያዝ እና የእሚለቀቅ ከሆነ
• የአንድ ሐገር ዜጎች ሕይወታቸው እና ንብረታች አደጋ ላይ በመሆኑ ፤ ራሳቸውን እና ንብረታቸው ከሐገር የእሚያሸሹ ከሆነ (Prevalence of massive Brain Drain & Capital Flight)  
• በሐገራቸው የአለው ሙስና ፣ ወንጀል ፣ ድሕነት ፣ ኋላ ቀርነት ፣ ወዘተ ፤ ኑሮዋቸውን ብቸኛ ፣ ነዳያን ፣ አስቀያሚ ፣ አውሬመሰል እና አጭር አድርጎባቸው ፤ ሐገራቸውን እና መንደራቸውን ጥለው በሌላ ሐገር ዝቅተኛ የእሚባለውን ሥራ ሰርተው ለመኖር የእሚሰደዱ ከሆነ (prevalence of massive Economic & otherwise Migration)

በአጠቃላይ በተወለዱበት እና በአደጉበት ሐገር እነ እዚኽ እና ሌሎች መሰል ከፖለቲካዊ ስረዓቱ ጋር የተያያዙ ኢከነሚያዊ እና ፖለቲካዊ ምክንያቶች አስገድደዋቸው ፤  በተወለዱበት እና ሐገሬ በእሚሉት ቦታ ከመኖር ይልቅ ፤ በሌላ ሐገር ዝቅተኛ የእሚባለውን ኑሮ ለመኖር መርጠው ፤ በብዛት የእሚሰደዱ ከሆነ እና የአልተሰደዱትም መሰደጃው ጠፍቷቸው እንጂ እድሉን ከአገኙ እንደ መልካም አጋጣሚ እና እንደ ስኬት አይተውት በደስታ የእሚቀበሉት ከሆነ ፤ ያችኽ ሐገር የጦርነት ኹኔታ ወይንም ማሕበራዊ አለመረጋጋት ውስጥ ነች ማለት እንችላለን።

ለምሳሌ ፦ ከምኒዝም  በኃብታም እና በነዳያን መካከል የአለውን የኃብት ልዩነት የማሕበራዊ አለመረጋጋት ምንጭ ነው እና እሱን ለማጥፋት የዜጎችን ተፈጥሮዋዊ ዴሞክራሲያዊ እና ሰብአዊ መብቶች ሽረን ወይንም ከተፈጥሮ ሕጉ በተቃራኒ የሆነ አብዮት በቀጣይነት ማድረግ አለብን የእሚለው የፖለቲካ ፕሮግራሙ ፤ የዜጎችን ህይወት እና ንብረት ዋስትና በማሳጣት የጦርነትን ኹኔታ እንደ እሚመልሰው እና ሰዎች በእግራቸው እንደ እሚመርጡ ወይንም ህይወታቸውን ፣ እውቀታቸውን እና ንብረታቸውን ይዘው ይኽን አደጋ ከእሚፈጥርባቸው ስረዓት እንደ እሚሸሹ ስለ ተገነዘበ ፤ በከምኒስት ማንፌስቶ ላይ ፤ የከምኒስት መንግሥታት ማድረግ አለባቸው ብሎ ከዘረዘራቸው አስር ነጥቦች በአራተኛነት ያስቀመጠው ፤ ሐገር ለቀው የእሚኼዱ ወይንም የእሚሰድዱ ዜጎች ኃብት መወረስ አለበት የእሚል ነው ፦

“ሐገር ለቀው የእሚኼዱ እና የዓመፀኞች ንብረት በሙሉ መውረስ ።”

“Confiscation of the property of all emigrants and rebels. [18]“

የከምኒዝምን ስሁት የሆነ ትንታኔ ብንቀበል እና ዜጎች ያፈሩዋቸው ኃብት ሙሉ በሙሉ የራሳቸው አይደሉም ብንል እንኳን ፤ በአንድ ሐገር ውስጥ ያለ ማንኛውም ኃብት ግን የዜጎች የጋራ እኩል ኃብት መሆኑን የግድ መቀበል አለብን ። ያም ማለት ሐገር ለቀው የእሚኼዱ ሰዎች ፤ በጋራ ባለቤት ከኾኑበት ኃብት በእኩልነት ስሌት ድርሻቸው የእሚኾነውን መጠን ይዘው የመኼድ መብት ያስፈልጋቸው ነበር ።

ዘራፊው እና ባሪያ አድራጊው ከምኒዝም ግን ፤ የራሱን ባሕሪ እና የእሚያስከትለውን የጦርነት ኹኔታ በደንብ ስለ እሚገነዘብ እና ሰዎች ህይወታቸው እና ንብረታቸው አደጋ ውስጥ ሲገባ ፤ ሲችሉ ከእነ ንብረታቸው ከአልሆነ ህይወታቸውን ይዘው እንደ እሚሰደዱ ስለ ተረዳ ፤ ምክንያተኝነትን ኹሉ ጥሶ ፤ ከሐገር የእሚለቁ ሰዎች ንብረት ኹሉ መወረስ አለበት ብሏል ።

ይኽ ደግሞ በየትኛውም ውስብስብ የሆኑ ፖለቲካዊ ቃላት ያሸብርቅ እና ይሽሞንሞን ፤ ተፈጥሮዋዊ የሆነው የዜጎችን ንብረት የማፍራት እና ባለቤት መብት የእሚጥስ ፤ ግልፅ መንግሥታዊ ዘረፋ ነው!

ዘረፋ ወይንም ከተፈጥሮ ሕግ አግባብ ውጭ የኾነ የሰው ኃብት ንጥቂያ ደግሞ ፤ በግለሰብ ተፈፀመ ፣ በተደራጀ የወንጀል ቡድን ወይንም ሕዝብ አስተዳድራለሁ በእሚል መንግሥት ተፈፀመ ወይንም ለድኃው ስለ ምራራ ነው የነጠኩት መባሉ አይደለም ጉዳዩ ፤ በማንም እና ለምንም ይፈፀም ፤ የዜጎችን ኃብት ከሕግ አግባብ ውጭ እስከ ነጠቀ ድረስ ፤ ዘረፋ ነው ።

እንዲኽ የአለው የማርክስዚም ርዕዮት አግባብ በእሚመሩ ሐገራት ፤ ዜጎች ሕይወታቸው እና ንብረታቸው ዋስትና ስለ ሌለው ፣ በፖለቲካዊ መዋቅሩ ውስጥ የአለው አስቸጋሪ እና አንዳንዴም ደም አፋሳሽ የስልጣን ሽቅድድም ፣ ከእነ እዚኽም የተነሳ የእሚሰተዋሉት የተለያዩ መጠን የአላቸው አፈናዎች እና መብት ረገጣዎች ፤ በከምኒስት ርዕዮት የእሚመሩ ሐገራት ዜጎች ፤ ከእዚኽ ከተፈጥሮዋዊ መብታቸው ጋር ተጻራሪ ከሆነ ስረዓት ስር ለመውጣት በእየግዜው ከፊልም የእማይተናነስ ጀብደኝነት እያሳዩ ሲሰደዱ ነው የኖሩት።

ከላቲን አሜርካዋ ኪውባ ወደ አሜሪካ የገቡ ዜጎች ቁጥር እና የገቡበት ኹኔታ ይኽን የእሚያሳይ ነው።

በቀዝቃዛው ጦርነት ወቅት የምሥራቅ ጀርመን ነዋሪዎች ፤ በአይናቸው አማትረው ወደ እሚያዩዋት ምዕራብ ጀርመን ለመሻገር ፤ የራሳቸውን ሕይወት እና የቤተሰባቸውን ሕይወት አደጋ ላይ ጥለው ፤ ድንበር ለመሻገር የህይወት ዋጋ ጭምር ይከፍሉ ነበር።

ዛሬም የሰሜን ኮርያ ዜጎች ደቡብ ኮርያ እና ቻይና ለመግባት ፤ የሐገሩን ድንበር ለቆ የእሚወጣ በተገኘበት ይገደል የእሚለውን ሕግ ተላልፈው ፤ እዚኽ ከመኖር ከእዚኽ ለመውጣት እየሞከርኩ ልሙት ብልው ፤ እጅግ ብዙ የሕይወት እና የንብረት ዋጋ እየከፈሉ በእየ እለቱ በብዙ እንግልት ይሰደዳሉ።

ይኽም ብቻ ሰአይኾን ፤ አኹንም በዓለም ዓቀፍ ደረጃ ፤ ከምኒስት ኾነው ድንበራቸውን አልፎ ወደ ጎረቤት ሐገራት ለመኼድ የእሚነሳውን ዜጋቸውን በጥይት ለመረፍረፍ ከእሚፈልጉት ሐገራት ውጭ ያሉ ፤ ነዳያን የእሚባሉት የዓለማችን ሐገራት ፤ ከምኒስት ሳይኾኑ በአንድም ኾነ በሌላ መንገድ የዜጎችን ሕይወት እና ንብረት አደጋ ላይ የእሚጥሉ በመኾናቸው ፤ ከሐገራቸው የእሚስደደው የተማረ የሰው አቅምና እና ካፒታል በተለያየ ሪፖርት ሲቀርብ የእምናየው በመሆኑ ፤ መንግሥታዊ ወይንም ፖለቲካዊ አምባገነንነት የዜጎች የህይወት እና የንብረት ዋስትና ስጋት በሆነባቸው ሐገራት ፤ ሐገራቱ ቴክኒካሊ የጦርነት ኹኔታ ውስጥ እንደ አሉ ማሳያ ነው ።

ብዙ ሰው እንደ እሚመስለው ፤ ዜጎች ድህነትን ሽሽት ወይንም ዳጎስ ያለ ደሞዝ ፍለጋ አይደለም ሐገራቸውን ጥለው የእሚኼዱት ፤ ይልቁንም ‘የሰው ህይወት ፤ ብቸኛ ፣ ነዳያን ፣ አስቀያሚ ፣ አውሬመሰል እና አጭር’ የሆነበትን የጦርነት ኹኔታ ሽሽት ነው ።

ምክንያቱም ፦ የድኽነት ብቸኛ ማሸነፊያ መንገዱ መሥራት እና የሰሩትን ኃብት በባለቤትነት የማስተዳደር መብት ማግኘት ስለ ኾነ እና እነ እዚኽ ዜጎች በእሚስደዱበትም ሐገር ፤ ቤት ተሰርቶ እና ምግብ በስሎ ሰአይሆን የእሚጠብቃቸው ፤ ሰብዓዊነታቸውን እና ቤት ሰርቶ ምግብ አብስሎ የመኖር ተፈጥሮዋዊ መብታቸውን ወይንም ነፃነታቸውን የእሚያከብርላቸው ስረዓት ፍለጋ በመኾኑ ፤ እውነተኛው ዜጎች የእሚሸሹት ነገር በነፃነት እንደ አይሰሩ እና የሥራቸውን ውጤት በግል ኃብትነት እንደ አይዙ የእሚያጋድቸውን አፋኝ ስረዓት መኾኑ ግልፅ ነው ።

በእርግጥ ጥቂት ዜጎች በአጉል ቀቢጸ ተስፋ ወይንም በሰዎች አስተላላፊዎች እና በደላሎች ተታለው ወደ ሌላ ሐገር ለመሰደድ የእሚነሱበት ኹኔታ መኖሩ ግልጽ ቢሆንም ፤ ዞሮ ዞሮ ግን ፤ በዘመናችን የእሚታየው የዘጸዓት ዓይነት ስደት መነሻው ዜጎች በሐገራቸው መንግሥታት በርዕዮታዊ ስህተት የተፈጥሮ መብታቸው መገታቱ የፈጠረውን የጦርነት ኹኔታ ወይንም ማሕበራዊ አለመረጋጋት ሽሽት ነው።

ጎረቤታችን የአሉት ኬንያዊያን እንኳን እንደ አብዛኛው የአፍሪካ ሐገር ሕዝብ የዘጸዓት ዓይነት የስደት ዘመቻ ላይ አይደሉም።

በተነጻጻሪ የሰው እና የቁስ ኃብት ስደተኛ መዳረሻ የሆኑት ሐገራት ፤ የተረጋጉ እና የስደተኞች መስሕብ መሆን የቻሉት ፤ ማርክሲዝም እርሱ ከአልጠፋ መረጋጋት የለም የእሚለው በዜጎች መካከል የአለው የኃብት መጠን ልዩነት ስሌለቸው ወይንም ማሕበራዊ ስብጥራቸው የስደተኞች መነሻ ከሆኑት ሐገራት በተለየ መልኩ የኃይማኖት ፣ የዘር ፣ የነገድ ፣ የቋንቋ ፣ ወዘተ ፤ ወጥነት ስለ አለው አይደለም ፤ ይልቁንም እነ እዚኽ ኹሉ ማሕበራዊ ልዩነቶች ፦ የኢከነሚ ደረጃ ፣ የኃይማኖት ፣ የዘር ፣ የቋንቋ ፣ ወዘተ ፤ ልዩነቶች የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ እና ሰብዓዊ መብቶች እንደ አይነፍጉ የእሚያደርግ ፤ ዜጎች ተፈጥሮዋዊ ነጻነታቸውን በእነ እዚኽ ማሕበራዊ ልዩነታቸው ሳይገደቡ ፤ ሕይወታቸውን ለማቆየት እና ለማሻሻል በእሚመስላቸው መንገድ መጠቀም ይችላሉ የእሚለውን መብታቸውን አክብሮ የእሚያስከብር መንግሥት ያለባቸው ሐገራት በመሆናቸው ነው። 

ስለ እዚኽ ፦ የነፃነት ዴሞክራሲ እስከ አኹን ከእሚታወቁት ርዕዮቶች በሙሉ የጦርነትን ኹኔታ በሕግ አደብ የእሚያስገዛ እና ዜጎችን የህይወት እና የንብረት ዋስትና የእሚሰጥ በመሆኑ የማሕበራዊ መረጋጋት ምንጭ የሆነ የፖለቲካ ስረዓት ነው ።

ኹለተኛው የነፃነት ዴሞክራሲ ሰዎችን በፖለቲካዊ ስረዓት አህድነት በመቀበሉ የእሚያስችለው ማሕበራዊ ፋይዳ ፤ ፅኑ እና ቀጣይነት የአለው ማሕበራዊ እድገት ማስቻሉ ነው ።

የነጻነቱ ዴሞክራሲ ፤ ይኽን ማድረግ የእሚችለው ፤ ልክ መልካም የመፈለግ ፣ የፍትሕ ግንዛቤ ፣ የቋንቋ ክህሎት የሰውን ልጅ የፖለቲካዊ ደርዝ አህድ እንደ እሚያደርጉት ፤  የሰብዓዊ ፍጥረት በሆኑት የሰው ልጆች ጋር ብቻ የእሚገኙት ዘርፈ ብዙ ኢከነሚያዊ ሞያዎች እና ፍላጎቶች የሰውን ልጅ ፤ የማሕበረ ኢከነሚው አህድ እንደ አደረጉት የእሚቀበል በመሆኑ ነው።

ይኽም ማለት ፤ አንድ ማሕበረ ኢከነሚ ፤ የሰዎች ኢከነሚያዊ አህድነት ከአልተቀበለ እና ከአላከበረ ፤ የኢከነሚ ማሽኑ በአግባቡ ሰርቶ ፤ ማሕበራዊ የኢከነሚ እድገትን እና የግለሰቦች ወይንም የዜጎችን ተጠቃሚነት በተገቢ ኹኔታ ማረጋገጥ አይችልም ማለት ነው። የዜጎች የማሕብረ ኢከነሚው አህድነት የእሚረጋገጠው ደግሞ ዜጎች ንብረት የማፍራት እና የንብረት ባለቤትነት መብታቸው ፤ ያፈሩትን ንብረት በገበያ ለመሸጥ ወይንም በውርስ ለማስተላለፍ መብት እንደ አላቸው ሲታወቅላቸው ነው።

ከነጻነት ዴሞክራሲ ውጭ የአሉ የፖለቲካ ርዕዮቶች በሙሉ ፤ ልክ የግለሰቦችን ወይንም የዜጎችን የማሕበረሰብ አህድነት በተለያየ ምክንያት እንደ እማይቀበሉት ኹሉ ፤ የዜጎችንም የማሕብረ ኢከነሚያዊ አህድነት መገለጫ የሆነውን ፤ የግል ንብረት ባለቤት የመሆን መብት ባለቤትነት እና ይኽንንም ንብረታቸውን በነጻ ገበያ በፈቃዳቸው እንደ አሻቸው እንዲለዋወጡ አይፈቅዱም።

አኹን በዓለም ላይ የእሚታወቀው ሳይንሳዊው የኢከነሚክስ መርህ እንደ እሚያስተምረን ፤ የግል ንብረት እና ነፃ የገበያ ስረዓት በሌለበት ምህዳር ውስጥ ደግሞ የኢከነሚክስ ሳይንስ መርሆዎች በሙሉ መሥራት እንደ እማይችሉ ፤ ስለ እዚኽም ፦ የኢከነሚው ማሽን በአግባቡ ሰርቶ የእሚጠበቅበትን ውጤት ሊያመጣ እንደ እማይችል ያስተምረናል።

ያም ማለት ሰዎች እኩል ነፃ ናቸው ይኽንንም እኩል ነፃነታቸውን በህይወት ለመቆየት እና ህይወታቸውን በእሚመስላቸው መንገድ ለማሻሻል ይሰራሉ በእሚል መሠረታዊ አስተሳሰብ ላይ ተመስርቶ ፤ ዜጎች በሐገራቸው ውስጥ የሌሎችን ዜጎች ተመሳሳይ የመኖር እና ኑሮን የማሻሻል ህልም እስከ አልተጋፉ ድረስ ፤ በእሚመስላቸው መንገድ ራሳቸውን ማሰማራት እና ንብረት ማፍራት እንደ እሚችሉ ተቀብሎ ፤ በወደዱት የሥራ መስክ እንዲሰማሩ ፣ በወደዱት የሥራ መስክ ተሰማርተው በእሚያቀርቡት አገልግሎት ወይንም በእሚያመርቱት ምርት የእሚያገኙትን ኃብት በግላዊ ባለቤትነት ይዘው ፤ ሲፈልጉ ሊሸጡት ወይንም ሊያወርሱት እንዲችሉ ሕጋዊ ከለላ ከአልተሰጣቸው ፤ የኢከነሚክስ መርህዎች በሙሉ ሊሰሩ አይችሉም ወይንም የአንድ ማሕበረሰብ ኢከነሚ ‘በተፈጥሮዋዊ’ ባሕሪው ሰርቶ የእሚጠበቅበትን ውጤት ሊያመጣ አይችልም።

ያለ ግል ንበረት ባለቤትነት ኢከነሚ መሥራት አይችልም ብቻ ሰአይሆን ፤ የግል ንብረትን ለመከልከል ወይንም የኃብት ጣሪያ ለማበጀት የእሚያስገድድ ምንም አሳማኝ ምክንያት የለም ።

የግል ንብረት መፈቀድ የለበትም ተብሎ በተለያዩ ርዕዮቶች የቀረበው ኃሳብ ፤ ከእዚኽ በታች በጆን ሎክ የተቀመጡትን የግል ንብረት ባለቤትነት መብትን ማክበር ተገቢ ነው ብሎ የሞገተበትን ኹኔታ በተመሳሳይ ሳይንሳዊ ተቃራኒ ሙግት መርታት አይችሉም ፦

ከበሉጥ ዛፍ የወደቀ ለውዝ አንስቶ ፤ ወይንም በደን ውስጥ ቱፋሀ (አፕል) ሰብስቦ የተመገበ ሰው ፤ በእርግጥም የራሱ ንብረት አድርጎዋቸዋል ። ማንም ሰው ምግቡ የእርሱ ሊሆን አይገባም ብሎም ሊቃወም ወይንም ሊክድ አይችልም ። እኔም ከእዛኽ ይኼን እጠይቃለሁ ፤ የእርሱ መሆን መቼ ጀመሩ? በሆዱ ውስጥ ሲፈጩ? ሲበላቸው? ሲያበስላቸው? ወደ ቤት ሲያመጣቸው? ሲለቅማቸው? ከእዚኽም ፤ መጀመሪያ ሲሰበስባቸው የእርሱ ከአልሆኑ ፤ ሌላ ምንም የእርሱ ሊያደርጋቸው አይችልም ። ሥራው ወይንም ድካሙ (የመሰብሰቡ) በእነርሱ እና በጋራ በእሚገኙት መካከል ልዩነት አድርጓል ። ይኽም ፤ የኹሉም እናት ከሆነችው ተፈጥሮ ሌላ የሆነ ነገር ደምሮበታል ፤ ይኽንንም በማድረግ ፤ የእርሱ የግል ንብረት ሆነዋል ። እናም አንድ ሰው ተነስቶ በድካሙ የራሱ ያደረጋቸውን ለውዝ እና ቱፋህ የሰው ልጆች ኹሉ የጋራ ይኹንታ ስለ አላገኘህ የእኔ ነው ማለት አትችልም ሊለው ይችላል? የኹሉም የጋራ ንብረት የሆነውን ነገር አንስቶ የእኔ ነው ማለቱ እንደ ዘረፋ ሊታይበት ይገባል? እንዲኽ ዓይነቱ የሰው ኹሉ ይኹንታ አስፈላጊ ቢሆን ኖሮ እግዚአብሔር ኹሉን አትረፍርፎ ሰጥቶት ሳለ የሰው ልጅ በጠኔ ይሆን ነበር ። የጋርዮሽ ሆኖ የእምናየው ነገር ፤ የግል ንብረትን በእሚያስጀምረው ፥ የጋራ ከሆነው ነገር መውሰድ ፤ በእርሱ የተተውን ፤ ስለ እዚኽም በስምምነት የጋራ እንዲ ሆን የተተወውን ነው ፤ ይኽ ባይሆን የጋራ ንብረት ምንም ጥቅም የለውም ። ከእዚኽ የጋራ ከሆነው ንብረት የመውሰድ ጉዳይ ግልፅ የሆነ የኹሉም ሰው ስምምነት የእሚያስፈልግበት አይደለም ። እንዲኽ በመሆኑ ፤ የጋራችን ከነበረው ላይ ፤ ፈረሴ የጋጠው ሳር ፣ ሰራተኞቼ የከለሉት አጥር ፣ ከማንኛውም ቦታ ከመሬት ውስጥ ቆፍሬ ያወጣሁት የብረት አፈር የማንም ሰው ፈቃድ በግልፅ ሳይሰጠኝ የግል ንብረቴ ነው ። የእኔ የሆነው ድካም/ሥራዬ ፤ በጋራ ከነበሩበት ኹኔታ አውጥቶ ፤ የእኔን የግል ንብረት አያይዞባቸዋል ።

በጋርዮሽ ከእሚገኘው ነገር ወስዶ የራስ ለማድረግ ፤ የእያንዳንዱ ሰው ፈቃድ ያስፈልጋል ስንል ፤ ልጆች ወይንም ሰራተኞች ፤ አባታቸው ወይንም አሰሪያቸው ለእያንዳንዳቸው የእሚገባቸውን መጠን ሳይሰጣቸው በፊት ፤ በጋራ ከአቀረበላቸው ስጋ ላይ ቆርጠው በእየ ግላቸው መውስድ አይችሉም እያልን ነው ። ምንም እንኳን ውኃው በፏፏቴው እየተንፏፏ ቢሆንም ፤ ከፏፏቴው ላይ በመንቀል የተቀዳው ውኃ የቀጂው መሆኑን ማን ይጠራጠራል? ድካሙ/ሥራው ፤ ውኃውን ተፈጥሮ ለኹሉም ልጆቿ በእኩልነት ካኖረችበት አውጥቶ ፤ የእራሱ እንዲሆን አድርጎታል። “

“He that is nourished by the acorns he picked up under an oak, or the apples he gathered from the trees in the wood, has certainly appropriated them to himself. Nobody can deny but the nourishment is his. I ask, then, when did they begin to be his? when he digested? or when he ate? or when he boiled? or when he brought them home? or when he picked them up? And it is plain, if the first gathering made them not his, nothing else could. That labor put a distinction between them and common. That added something to them more than Nature, the common mother of all, had done, and so they became his private right. And will anyone say he had no right to those acorns or apples he thus appropriated because he had not the consent of all mankind to make them his? Was it a robbery thus to assume to himself what belonged to all in common? If such a consent as that was necessary, man had starved, notwithstanding the plenty God had given him. We see in commons, which remain so by compact, that it is the taking any part of what is common, and removing it out of the state Nature leaves it in, which begins the property, without which the common is of no use. And the taking of this or that part does not depend on the express consent of all the commoners. Thus, the grass my horse has bit, the turfs my servant has cut, and the ore I have digged in any place, where I have a right to them in common with others, become my property without the assignation or consent of anybody. The labor that was mine, removing them out of that common state they were in, hath fixed my property in them.

By making an explicit consent of every commoner necessary to anyone’s appropriating to himself any part of what is given in common. Children or servants could not cut the meat which their father or master had provided for them in common without assigning to everyone his peculiar part. Though the) water running in the fountain be every one’s, yet who can doubt but that in the pitcher is his only who drew it out? His labor hath taken it out of the hands of Nature where it was common, and belonged equally to all her children, and hath thereby appropriated it to himself. [71]“

በእዚኽ ክፍል ላይ ፤ ጆን ሎክ የግል ንብረት ባለቤትነትን መከልከል ምክንያተቢስ ነው ብቻ እያለም ሰአይሆን ፤ የግል ንብረት የለም እና ምድር እና ሞላው የኹሉም የጋራ ንብረት ነች እና የግል ንብረት ለማፍራት የኹሉንም ሰው የጋራ ፈቃድ ማግኘት አለብን ስንል ፤ ተፈጥሮ ለኹላችንም የእሚበቃ ነገር አትረፍረፋ ሰጥታን ሳለ ፤ የዓለምን ወይንም የሐገራችን ሕዝብ ኹሉ የጋራ ይሁንታ ስንጠብቅ በረኃብ ማለቃችን ነው እያለን ነው ።

እውነትም ደግሞ ፤ አንድ ሰው ተነስቶ ምድሩም ሰማዩም የእኔ ብቻ ነው እስከ አላለ ድረስ ወይንም የተወሰኑ ሰዎች ተነስተው ፤ ሌሎቹን አግልለው ምድሩም ሰማዩም የእኛ ነው ካል አሉ ፤ እያንዳንዱ ሰው በእኩልነት በአንድ በጋራ መርህ ፤ በራሱ ግዜ በተፈጥሮ ከእሚገኘው የተትረፈረፈ ኃብት ላይ ፤ በመርሁ አግባብ እያንዳንዱ ለራሱ መውሰዱ ተገቢ ነው ወይንም ከእዚኽ የተሻለም የተፈጥሮውን ኃብት በጋራ በፍትኃዊነት የመከፋፈያ መንገድም የለም ።

ምድሩን እንድንኖርበት ፣ እርሻውን እንድ እናርሰው ፣ ማዕድኑን እንድናወጣው ፣ ከብቱን እንድናርደው ፣ እህሉን እንድንበላው ፣ ወዘተ ፤ ተፈጥሮ ለኹላችንም ከሰጠችን ፤ እያንዳንዳችን ተፈጥሮ በሰጠችን ክህሎት ተጥቅመን ፤ ለግላችን የእሚሆነን በአንድ የጋራ መርህ እየተመራን ከመውሰድ የተሻለ ፤ የተፈጥሮን ስጦታ ለእለት ኑሮዋችን የእምናውልበት መንገድ የለም ።

ከእዚኽ በተጨማሪም ፤ ሰው የእኔ የእሚለው ነገር በሌለበት እና ይኽን የእኔ የእሚባለው ነገር የእሚታወቅበት መርህ በአልተዘረጋበት ወይንም የግል ንብረት ባለቤትነት መብት በአልተረጋገጠበት ማሕበረሰብ ውስጥ ምንም ዓይነት ስረዓት እና መረጋጋት እንደ እማይኖር ግልፅ ነው ። ሰዎች ጉልበታቸውን እና ክህሎታቸውን ያዋሉበትን ነገር ፤ በሕጋዊነት የእነርሱ አድርገው ከሌላ ሰው (ወይንም ከመላው ማሕበረሰብ) መለየት ከአልቻሉ እና እነርሱ የዘሩትን ማንም ማጨድ ከቻለ ፣ እነርሱ በገነቡት ቤት ማንም መኖር ከቻለ ፣ እነርሱ በአፈሩት ኃብት ማንም ማዘዝ ከቻለ ፣ ወዘተ ፤ ማሕበራዊ ትርምስ ፣ አለመረጋጋት ብሎም ልማት እንደ እሚጠፋ ምንም ጥያቄ የለውም ፤ ይኽም ነው የጦርነት ኹኔታ ማለት።

ይኽም በመሆኑ ፤ ሳይሰሩ በላተኞች እንደ አይሆኑ ፤ ይኽም ሳይሰሩ መብላት የስረዓት አልበኝነት መገለጫ ሆኖ መሐበረሰብን ሥራ በመፍታት ከማዝበጡ እና ማሕበራዊ ቀውስ ከማስከተሉ በፊት ፤ ጆን ሎክ እንደ አለው ሰዎች ጉልበታቸውን ፣ እውቀታቸውን ወይንም ካፒታላቸውን ቀላቅለው ከተፈጥሮ ኹኔታ ያወጡት ማንኛውም ነገር የግል ንብረታቸው መሆኑ በሕግ መታወቅ እና መከበር አለበት ።

ለእዚኽም ነው ጥንታዊው ፈላስፋ አርስታትል የጋራ ንብረት ባለቤትነት የጋራ ስራፈትነት እና አሳባቢነትን ከማስከትል ውጭ ፋይዳ የለውም የእሚል ምክር የመከረው ፦

“ለአብዛኛው የጋራ የሆነው ነገር በጣም ዝቅተኛውን እንክብካቤ ነው የእሚያገኘው። እያንዳንዱ በቀዳሚነት ለእራሱ ጉዳይ ነው የእሚያስበው ፤ ራሱን በቀጥታ እሚመለከተው ከአልሆነ በአብዛኛው የጋራ ጥቅም ለእሚወክለው ነገር ብዙም ቦታ አይሰጥም። ከሌላዎቹ ጉዳዮች በአሻገር ፤ እያንዳንዱ ሰው ሌላ ሰው ይፈጽመዋል ብሎ ለእሚያስበው ተግባር ምላሹ ቸልታ ነው።”

“For that which is common to the greatest number has the least care bestowed upon it. Everyone thinks chiefly of his own, hardly at all of the common interest; and only when he is himself concerned as an individual. For besides other considerations, everybody is more inclined to neglect the duty which he expects another to fulfill; [1]”

ለእዚኽም ነው ካፒታሊስቶች ፤ በእንግሊዘኛው (Common ownership is common neglect ወይንም የጋራ ንብረት የጋራ ቸልታ ነው) የእሚሉት።

ምድር ለህይወት በእሚያስፈልገው ነገር ተሞልታ ፤ አንድ ሰው ከእዚኽ የተፈጥሮ አቅርቦት ላይ ወይንም ከተፈጥሮ ባንክ ለህይወቱ የእሚያስፈልገውን ነገር በመውሰዱ ፤ ሌላው ዜጋ ማለት የእሚችለው እኔም ለእኔ የእሚያስፈልገኝ እወስዳለሁ ማለት እንጂ ፤ ከመውሰድህ በፊት የሰውን ልጆች ኹሉ ፈቃድ ማግኘት አለብህ ማለት ከሐገር ድንበር ጀምሮ እስከ ግለሰብ ቤት አጥር የአለውን ለማካለል ፤ እያንዳንዱ ሐገር እና ግለሰብ የዓለምን ሕዝብ ይኹንታ ማግኘት አለበት ማለት ስለ እሚኾን ፤ ይኽ ደግሞ ሊተገበር የእማይችል እና አስፈላጊነት የሌለው ቅድመ ኹኔታ መኾኑ ግልፅ ነው ። 

አስቀድመን እንደ አልነው ፤ በሰብዓዊነት ላይ የተመሠረተው ዴሞክራሲ ፤ የሰዎችን በህይወት የመቆየት እና ህይወትን የተሻለ ለማድረግ ተፈጥሮዋዊ እኩል ነፃነታቸው የሌሎችን ሰዎች ተመሳሳይ እኩል ነፃነት እስከ አልገታ ድረስ ሙሉ ሕጋዊ እውቅና እና ከለላ አለው በእሚለው የነፃነት ዴሞክራሲ ላይ የተመረኮዘው ፤ የንብረት ባለቤትነት መብት ፤ ከላይ ፕሌቶን እና አዳም ስሚዝን ጠቅሰን ከአሳየነው የሥራ ክፍፍል ጋር ሲያያዝ ፤ የሰዎችን ማሕበራዊ የማምረት አቅም በመቶዎች እጥፍ ይጨምራል ።

ሰዎች ግን ይኽን በመቶዎች የተባዛውን የጋራ የማምረት አቅማቸውን ፤ የግል ንብረት ባለቤትነትን ባከበረ ስረዓት ውስጥ ፤ የንብረታቸው ሕጋዊ ባለቤት ሆነው ፤ በገበያ ነፃ ልውውጥ ከአልተቀያየሩት ምንም ጥቅም የለውም ። ወርቅ ቆፋሪው ብዙ ወርቅ ቢሰበስብ እና እህል አምራቹ ብዙ እህል ለእራሱ ቢሰበስብ ፤ እነ እዚኽ አምራቾች እጅግ ከተባዛው የተናጠል ምርታቸው በጣም ጥቂት የሆነውን ለራስ ፍጆታ ከመጠቀም ውጭ የቀረው ለእነርሱ ምንም ጥቅም የለውም ፤ ምክንያቱም ፦ ገበሬውም ለአንድ ሰው ከእሚበቃዉ በላይ መመገብ አይችልም ፥ ወርቅ ቆፋሪውም ወርቁን ሸጦ ከወርቁ ሽያጭ በእሚያገኘው ገቢ ሌላውን የሕይወት ፍላጎቱን ቢያሟላበት እንጂ ወርቁን ብቻ ይዞ መኖር አይችልም ።

በእዚኽም ምክንያት ፤ በሞያ ክፍፍል እና በአደረጃጀት በመቶ እጥፍ የተባዛው የማምረት አቅም ፤ በተባዛበት አግባብ በነፃ ገበያ ስረዓት ለማሕበረሰቡ ሲከፋፈል ነው ፤ ከተባዛው ተረፈ ምርት ዜጎች በጠቅላላው ተጠቃሚ የእሚሆኑት ።

እንደ እሚታወቀው ፤ እንደ ማርክሲስት ፣ ፋሺዝም ፣ ሶሻሊዝም ፣ የልማታዊ መንግሥት አስተሳሰቦች ፤ ገበያ ምርት የማከፋፈል ሥራ እንደ እሚሰራ ቢቀበሉም ፤ ገበያ ፍትሐዊ የሆነ ክፍፍል አያደርግም ስለ እዚኽ ገበያ በመዓከላዊ እቅድ ሙሉ በሙሉ መተካት አለበት ከማለት ጀምሮ ገበያ ክፍተት የአለው በመሆኑ የገበያን ክፍተት ለመሙዋላት የመንግሥት ጣልቃ ገብነት ያስፈልጋል እስከ ማለት ድረስ ይለያያሉ ።

ለእዚኽ የገበያ ትችታቸው ከእሚያቀርቡዋቸው ምክንያቶች ዋነኛው ፤ ሰው ግለኛ እና የራሱን ጥቅም ብቻ የእሚያሳድድ ስግብብ ስለ ሆነ ፤ በሞያ ክፍፍል እና በአደረጃጀት ሰብዓዊ ባሕሪ እጅግ የተባዛው የማምረት አቅም በፍትኃዊነት አይከፋፈለም የእሚል ነው ።

ከማንኝውም የፖለቲካ ርዕዮት የተላቀቀው የኢከነሚክስ ሳይንስ እንደ እሚያስተምረን ግን ፤ ነፃ የገበያ ውድድርን ማረጋገጥ የራሱ ፈተና ቢኖረውም ፤ በሳይንሳዊ መርህ የእሚመራ መንግሥት በሕግ እና በመዋቅር አቅም ነፃ ገበያን እንዲሰራ ከአስቻለው ፤ ከመዓከላዊ እቅድ አመራርም ሆነ ክፍተትን ለመሙላት መንግሥታዊ ጣልቃ ገብነት ያስፈልጋል በእሚል በገበያ ላይ ከእሚደረግ መንግሥታዊ ጣልቃ ገብነት በላይ ፤ በማሕበረሰብ ውስጥ ፍትሐዊ እና ውጤታማ የኃብት ክፍፍል በማድረግ ገበያን የእሚደርሰው እስከ አሁን አልተገኝም ።

ከላይ እንደ አልነው ፤ ፀረ ገበያ እምነት የአላቸው ሰዎች ፤ ገበያ አይሰራም ብለው ከእሚቃወሙበት ምክንያት አንዱ ፤ ሰዎች በተፈጥሮዋቸው ግለኞች ስለ ሆኑ እና ትርፍ አሳዳጅ ስለ ሆኑ ፤ የራሳቸውን ግላዊ ጥቅም ወይንም ትርፍ በእሚያሳድዱበት ግዜ ሌላውን ይጎዱታል የእሚል ነው ።

 የኢከነሚክስ አባት የእሚባለው አዳም ስሚዝ እንደ አሳየን ግን ፤ እንዲያውም የሰዎች ግለኝነት እና ትርፍ የመፈለግ ባሕሪ ፤ እርሱ የእማይታይ እጅ በእሚለው መርህ ፤ በእቅድ ከእሚመራው በላይ በማሕበረሰብ ውስጥ ፍትሕዊ እና ውጤታማ የኃብት ስርጭት እንደ እሚያድርግ አስቀምጧል ።

እንደ ነጻ እና ሕጋዊ ገበያ በሥራ ድህነትን ማሸነፍ ለእሚፈልግ ነዳያን ኢከነሚያዊ ዋስትና የእሚስጠው መዋቅር የለም!

እንደ አዳም ስሚዝ ፤  የእማይታየው እጅ የአለው መርህ ፤ ሰዎች የራሳቸውን የግል ፍላጎት ለማሙዋላት በእሚንቀሳቀሱበት ግዜ ፤ ምንም እንኳን የስግብግብነት አካኼድ ቢመስልም ፤ ውጤቱ ማሕበራዊ እድገት እንዲሆን የእሚያደርገውን ‘ስውር’ ኃይል ነው ።

ምንም እንኳን ፤ ይኽንን የስውር ወይንም የእማይታይ እጅ አሰራር ፤ አዳም ስሚዝ ከዓለም ዓቀፍ የገቢ እና የወጪ ንግድ አንፃር ቢያስቀምጠውም ፤ ገበያ ዓለም ዓቅፋዊ ሆነ ሐገራዊ በኃሪው አንድ በመሆኑ ፤ መርሁ በገበያ ውስጥ የእሚሰራበትን አግባብ ያሳያል ፦